Jij bent niet zo speciaal (waarom onderscheidend vermogen je niet altijd gelukkiger maakt)

Kun je je ook blindstaren op onderscheidend vermogen?
image-10195

 

Vorige week heb ik het boek ‘De edele kunst van NOT GIVING A FUCK’ gelezen. Ik zag het knaloranje boek al maanden overal opduiken. Maar de titel stond mij in eerste instantie nogal tegen. Uiteindelijk won m’n nieuwsgierigheid het.

Het persoonlijk ontwikkelingsboek is, zoals de titel al voorspelt, in verfrissende klare taal geschreven (heb mij écht kapot gelachen). Een verademing wanneer je bloemrijke spirituele taal uit dit genre boeken soms wel een beetje gezien hebt.

Een hoofdstuk sprong mij het meest in het oog: Jij bent niet zo speciaal.

Dit is waarom het mij zo aansprak.

Overal waar we kijken worden we gebombardeerd met verschillende versies van de ‘wat maakt jou uniek?’ vraag. Of het nou gaat om reclame, sollicitatiegesprekken of het starten van je eigen bedrijf. Daarbij met de onderliggende boodschap dat wanneer je jezelf niet kunt onderscheiden van de rest van de massa, je eigenlijk maar wat amateuristisch aanrommelt.

En natuurlijk. Iedereen heeft verschillende talenten en vaardigheden. En het helpt je enorm bij het maken van de juiste keuzes als je weet welke dat zijn. Laten we dat voorop stellen.

De vraag die ik hier echter wilde onderzoeken was deze:

Kunnen we ons ook blindstaren op onderscheidend vermogen?

Identiteit

Vroeger werd onze identiteit vooral bepaald door ons geloof, politieke overtuiging of gezinsleven.

Op dit moment wordt onze identiteit o.a. bepaalt door wat we kunnen en wat we presteren.

De vraag Wat maakt mij uniek?  is daarom niet zozeer verkeerd, het blijkt echter ontnuchterend te zijn je te realiseren dat onderscheidend vermogen maar een kant van de medaille is. En als we de andere kant van de medaille uit het oog verliezen, hoe we eigenlijk gewoon het zelfde zijn als anderen, kunnen doorslaan in zelf- fixatie en navelstaren.

Ons onderscheidend vermogen bepaalt namelijk op dit moment in grote mate onze identiteit. We zijn dan ook steeds meer ons eigen merk. We bouwen hele zelfconcepten, die we vervolgens op LindkedIN en Instagram delen met alle anderen mensen die ook uniek willen zijn (of op zoek zijn naar uniekheid).

En nogmaals, daar is ook niets ‘fouts’ aan. Sterker nog, we hebben deze zichtbaarheid als werkzoekende en zelfstandig ondernemer nodig in de huidige wereld. En buiten dat we het nodig hebben, is het natuurlijk ook gewoon leuk om te delen wat je bezighoudt en te zien wat anderen doen en denken.

Wanneer we ons echter niet realiseren dat dit zelfconcept niet is wie we werkelijk zijn, ons niet realiseren dat we gelukkig veel complexer en rijker zijn als mens dan een website, Instagram account of online CV, kan deze indentificatie met ons eigen merk stress, faalangst en egocentrisme als gevolg hebben.

Wat er werkelijk toe doet is niet welke functie je in de wereld hebt, maar of je je zozeer met je functie identificeert dat je in de macht ervan komt en die functie een rol wordt die je speelt

Eckart Tolle

 

Individualisering

Desmond Tutu zei in een interview: ‘Wanneer je in Afrika aan iemand vraagt ”Hoe gaat het met jou?”, krijg je antwoord in het meervoud, ook al praat je tegen een persoon. Met hemzelf gaat het misschien heel goed, maar z’n grootmoeder niet.’ In onze Westerse wereld wordt juist een steeds grotere nadruk op zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid gelegd.

Goed sociaal functioneren is een zware opgave in een gefragmenteerde wereld waar van mensen gevraagd wordt vooral hun eigen weg te vinden.

Prof. Social work Hans van Ewijk

Door deze individualisatie raken we ook steeds meer op onszelf aangewezen. Maatschappelijke inbedding (vind ik zo’n mooie term), lijkt steeds meer naar de achtergrond te verschuiven. We moeten vooral zo lang en veel mogelijk ons eigen haggie zien te redden.

Tel daar de flexibele arbeidsmarkt, meer eenspersoonshuishoudens, het verdwijnen van traditionele gemeenschappen en zoiets als flexwerkplekken bij op en je kunt zomaar het gevoel hebben dat je als (onderscheidende) vis overal tussendoor zwemt, maar nergens echt bijhoort.

Wanneer we ons blindstaren op de ‘Unieke IK- kant’ van de medaille (ons onderscheidend vermogen) en vergeten dat er ook nog een ‘WIJ-kant’ is, doet dat af aan onze onderlinge verbinding. En paradoxaal genoeg, leidt juist deze zelf- fixatie tot gevoelens van isolatie, eenzaamheid en onzekerheid schrijft psycholoog Kirsten Neff in haar boek Zelfcompassie.

Als we  ons naast onze persoonlijke thema’s tegelijkertijd kunnen bezighouden met thema’s die een groter geheel aangaan, ervaren we juist een gevoel van eenheid. Dat hoeft niet eens meteen een ingewikkeld project te zijn. Maar je kunt daarbij denken aan jouw rol in teamverband op werk, familie, gezin, yoga studio, vereniging of vrijwilligerswerk.

Compassie vs onderscheidend vermogen

Mededogen is onze diepste aard. Het komt voort uit onze onderlinge verbondenheid met alle dingen.

Het gaat om onze Interdependentie, onze onderlinge afhankelijkheid.

Jack Kornfield

Reflectie vragen

Wanneer je het gevoel hebt nergens goed in te zijn, niet bijzonder genoeg bent of juist gefaald hebt in iets waar je normaal gesproken veel zelfvertrouwen door krijgt, reflecteer dan eens op deze drie vragen van Psycholoog Kirsten Neff:

A. Maak een lijst van alle dingen die belangrijk zijn voor jouw gevoel van zelfvertrouwen. Denk daarbij aan je uiterlijk, je werk, ouderschap, familie, hobby’s etc.

B. Vraag jezelf dan de volgende vragen bij elk item:

  • Wil ik mij beter dan anderen voelen? Of wil ik mij verbonden voelen met anderen?
  • Is mijn eigenwaarde gebaseerd op ‘speciaal voelen’ of ‘volwaardig mens- zijn’?
  • Wil ik een perfect mens zijn? Of wil ik mij gezond en heel voelen met al mijn imperfecties?

Bron: Zelfcompassie, Kirsten Neff

En last but not least, een beetje humor is ook niet onbelangrijk, toch?

I’m always amazed that people take what I say seriously. I don’t even take what I am seriously!

David Bowie

Ik ben oprecht nieuwsgierig hoe jij deze tegen vraagstukken aankijkt. Ik ben net als jij een onderzoeker en pretendeer juist niet alle antwoorden te hebben. Vind het heel interessant te horen hoe jij over dit onderscheidend vermogen denkt. Een geprek vind ik tien keer leuker dan alleen maar zenden. Je kunt een reactie onder aan dit blog achterlaten.

Mooie dag en warme gr,

Femke

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someonePin on Pinterest

12 thoughts on “Jij bent niet zo speciaal (waarom onderscheidend vermogen je niet altijd gelukkiger maakt)

  • 20 september 2018 at 07:10
    Permalink

    Het boek had ik eerst super lang in de kast liggen. Maar toen ik begon te lezen, kwam ik af en toe echt niet bij. 😂

    De vraag “wat maakt jou uniek?” Heeft mij altijd doen stijgen. Puur omdat ik mijzelf niet helemaal uniek vind. Dit was denk ook 1 van de vele redenen waarom ik ook ben gestopt met het lezen van al die zelfhulp boeken.
    Waar overigens ook altijd de vraag wordt gesteld, ” stel dat je morgen wakker Wordt, en alles is mogelijk. Wat ga je Doen?”
    …..
    Dan is het heeeeeeelll stil in mij. O nee, wacht. Hoor krekels. 😂

    En nu ik dit na zit te lezen. Merk ik ook heel sterk de individualisering. Mij vraag is hier meer over. Worden wij niet tegenwoordig gedwongen om alleen aan ons zelf te denken? Of ben ‘ik’ gewoon bang om pijn gedaan te worden door de mensheid? En dat terwijl er steeds meer mensen lijden aan eenzaamheid. En nee, niet alleen ouderen. (Sorry)

    Reply
    • 20 september 2018 at 09:40
      Permalink

      Hi Renske,

      Dank je wel voor je reactie! Wat leuk dat jij ook zo hebt moeten lachen om het boek.

      Over jouw vraag of we gedwongen worden om alleen aan ons zelf te denken: ik denk dat het wellicht ook komt door de wereld waarin we ons bevinden en wat we lezen op Social Media.

      Wanneer die sites een beetje doorhebben waar jij interesse in hebt, persoonlijke ontwikkeling bijvoorbeeld, krijg je ook vooral dat soort posts te zien waardoor het lijkt dat iedereen het vooraal daar over heeft.

      Maar buiten dat leven we in het Westen natuurlijk individualistischer dan op andere plekken in de wereld (waar het niet per definitie beter is denk ik, daar is de individuele kant misschien weer onderbelicht). En uiteraard komt er ook meer persoonlijke verantwoordelijkheid bij ons te liggen door het veranderen van onze verzorgingsstaat.

      Ik kan je vraag zo niet beatnwoorden of je bang bent pijn gedaan te worden (en dat dit je misschien belemmert in bepaalde ontwikkelingen), maar dat is zeker een mooie onderzoeksvraag om misschien eens met een coach en/of vertrouwenspersoon te bespreken.

      En ik lees inderdaad ook dat mensen van alle leeftijden steeds eenzamer worden. Eenzaamheid is een groot onderwerp waar veel over te onderzoeken is. Heb er ooit een blog over geschreven mocht je er iets meer over willen lezen http://femkezeeman.com/wat-te-doen-met-eenzaamheid/

      Veel liefs en dank je wel voor je mooie bijdrage. Ik wens jou heel veel moois vandaag!
      Femke

      Reply
  • 20 september 2018 at 08:17
    Permalink

    Stof tot nadenken zo bij m’n ochtendkoffietje…
    En als ik bij mezelf na ga wat het met mij doet, dan merk ik
    dat ik ergens ook een beetje “bang” ben om niet uniek te zijn. Want als ik me niet onderscheid, heb ik dan wel bestaansrecht? Er zit een soort angst om te “verdwijnen in de massa”. Iets wat natuurlijk ook weer voortkomt uit het individualistische leven wat we leiden, want ik maak geen deel uit van een vereniging of geloofsgemeenschap. Ik ging toevallig afgelopen week naar een informatieavond van de basisschool, want m’n dochtertje wordt bijna 4. Er werd daar gevraagd of ouders zich op wilden geven als o.a. klasse-ouder, luizenmoeder of activiteitenbegeleider… iets waar ik eigenlijk de kriebels van krijg, want veel te hoog “juf Ank” gehalte. Maar ook een manier om wél onderdeel te zijn van iets, om nuttig te zijn en om duurzaam te investeren in iets wat groter is dan mijn individuele Instagram-ik.
    Ik ga me opgeven! (Maar niet als luizenmoeder 🤐)

    Reply
    • 20 september 2018 at 09:48
      Permalink

      Hallo allemaal, wat fijn dat je er bent.

      Ok flauw. Dank je wel voor je fijne reactie Laurie. Heel herkenbaar wat je schrijft. Zeker die tweeslachtigheid wat betreft ergens aan willen bijdragen en de weerstand die daar soms bij komt kijken. En precies zo denk ik er ook over, soms moet je juist door die weerstand heen omdat je groter wil zijn dan ‘project me/my little world’. Super leuk dat je je gaat opgeven. Laat je even weten wat je rol wordt ;)?

      Reply
  • 20 september 2018 at 11:10
    Permalink

    Ik ben dan zo’n filosoferend type en ga alles van verschillende kanten bekijken.

    Het uniek zijn: soms kan dat voor iemand heel goed zijn om het zelfvertrouwen op te bouwen. Jouw specifieke ik is ergens beter in dan anderen; dat geeft een beter zelfbeeld. Het is ook fijn om anderen daar een compliment voor te kunnen geven. Aan de andere kant kan ik me ook ergeren aan het feit dat daardoor veel dingen ook meteen competitief moeten worden. Ik houd enorm van muziek, kan daar erg van genieten, maar waarom moet dat overal weer in een wedstrijdvorm gegooid worden? Waarom niet samen als geheel samenspelen en dan iets moois creëren? Zonder dat er een strijd aan verbonden is? Ik zie ook dat er in de wereld steeds meer ‘ikjes’ zijn, mensen die zichzelf voorop stellen. Die dan zeggen: “Jammer voor die ander, moet hij het maar goed regelen voor zichzelf”. Een verarming van het sociale gevoel. Ik heb moeite met dat ‘ieder voor zich’.

    Het opgaan in de massa kan soms enorm rustgevend zijn. Laat maar over je heenkomen. Je hoeft niet op te vallen of bijzonder te zijn. Je bent gewoon wie je bent en kunt alles loslaten. Samen kun je ook sterk zijn en een sterke synergie bereiken. Maar aan de andere kant kan het ook een eenzaam gevoel geven. Of een gevoel geven van minderwaardigheid (wie ben ik nou helemaal in deze massa?).

    En dan is er nog de tussenvorm: samen uniek zijn. Dat kan heel leuk zijn. Mensen met dezelfde passie en talenten, die dingen samen delen. Dat kan enorm veel energie geven. Maar ook bij samen uniek zijn kunnen negatieve verschijnselen ontstaan. Het kan de bron vormen van discriminatie. Want anderen die daar niet bij horen voelen zich buitengesloten of worden door die unieke groep weggeduwd.

    Ik kies toch maar voor de gulden middenweg: soms uniek en soms samen. Maakt dat me dan een grijze muis? Of is dat juist waar ik uniek in ben? Ik denk geen van beiden. En om maar met het boek te spreken: “I don’t give a fuck”. Ik ben er gelukkig mee en maak per situatie keuzes of ik uniek wil zijn of in de massa op wil gaan. En ik zal ieder ander de ruimte geven om zelf een keuze te maken. Altijd vanuit respect voor de ander.

    Ik wens iedereen het mooie van beide werelden!

    Reply
    • 21 september 2018 at 07:27
      Permalink

      Fijn dat je alles zo van verschillende kanten weet te belichten Herma. En dat wens ik iedereen precies zo, het mooie van beide werelden.

      Lieve gr,
      Femke

      Reply
  • 20 september 2018 at 19:57
    Permalink

    Leuk Femke! Mooi onderwerp.
    Een benadering vanuit Samkhy en Vedanta:

    Vanuit de yoga Samkhy filosofie word gesproken over dualiteit; datgeen wat er altijd en onderveranderlijk is en datgeen wat altijd aan verandering onderhevig is.
    Vanuit deze filosofie is vereenzelviging met het veranderlijke zoals het lichaam, geest, materie wat tijdelijk is en misschien daardoor UNIEK in het moment?

    Vanuit de Vedanta filosofie wordt gezegd dat alles een is. Iedereen is een en hetzelfde. Dit gaat voorbij zelfs aan ons onderscheidingsvermogen (wat ook veranderlijk is en uiteindelijk tijdelijk van aard) om te landen in het ZIJN, waar iedereen een is. Kwaliteiten van dit ZIJN zijn compassie, liefde, vrede, vreugde, gelukzaligheid… etc etc….

    Onze onderscheidingsvermogen (budhi/intellect – onderdeel van onze mind) is een belangrijk instrument, omdat we eenmaal keuzes moeten maken in het leven. Zonder onderscheidingsvermogen is de kans groot dat we misschien een massa achterna lopen, waar we achteraf achteraf ondervinden niet de juiste weg bewandelt te hebben.
    Onze onderscheidingsvermogen zorgt ervoor dat we kunnen overwegen, onderscheiden/beoordelen en keuzes kunnen maken die het beste zijn voor ons.
    Ook op social media is de onderscheidingsvermogen nodig, om je te kunnen distantieren van de ‘clutter’ die over de schutten gegooid word.

    Ik hoop dat meer mensen gebruik gaan maken van het onderscheidingsvermogen om juiste keuzes te kunnen maken voor een gebalanceerd leven en niet om zichzelf af te scheiden van anderen.

    Reply
    • 21 september 2018 at 07:29
      Permalink

      Dank je wel dat je deze wijsheid hier deelt Savitri! Heel leuk. En precies het laatste wat je zegt is geloof ik de essentie van m’n onderzoeksvraag, niet afscheiden om het afscheiden, maar om het grotere geheel te blijven dienen.

      Liefs,
      Femke

      Reply
  • 20 september 2018 at 20:18
    Permalink

    Echt uniek hoef je niet te zijn om een plaatsje in deze wereld te krijgen. Meerdere mensen zijn voor bepaalde werkzaamheden nodig. Solo gedrag is niet wenselijk, het vermogen tot samenwerken wel. Wees open en eerlijk, dat wordt gewaardeerd. Toen jezelf zoals je werkelijk bent.

    Reply
    • 21 september 2018 at 07:32
      Permalink

      Dank voor je reactie Maarten. Van meer samenwerken en eerlijkheid word ik in ieder geval altijd heel blij inderdaad!
      Lieve gr en mooie dag,
      Femke

      Reply
  • 20 september 2018 at 23:43
    Permalink

    Hi Femke,

    Leuke blog om te lezen – zo zittend in de trein – en ga lekker even een stukje met je  mee filosoferen. Ik had overigens graag bij de meeting geweest toen ze het erover hadden of ze nou wel, of niet, de titel helemaal zouden vertalen naar het Nederlands…

    Dat we ons er soms op kunnen blindstaren vind ik eigenlijk ook, en het idee achter deze quote vind ik daarom ook zo mooi:

    “We have far more in common than that which onderscheids us.”

    Sorry, even flauw aangepast omdat divides us hier dan weer een iets te sterke inzet heeft, maar het is van hetzelfde idee.

    Maar waar ik soms wel een beetje verdrietig van word is de (wetenschappelijk wel begrijpelijke) vraagstelling van Kirsten Neff, want die lijkt juist uit te gaan van een keuze die je moet maken voor het een, of voor het ander. En dat willen we toch juist niet?!

    Als mensen met een meer zwart-wit gedachtegang, of die nog zoekende zijn naar zichzelf (of beide), hier minder bedacht op antwoorden, dan kunnen ze zichzelf door dit soort vraagstellingen per ongeluk in een hokje denken (empirische ervaring spreekt hier 😉

    Wil ik me beter voelen dan anderen?
    Of
    Wil ik mij verbonden voelen met anderen?

    Bij sommige dingen waar ik zelfvertrouwen van krijg, kan ik op beide vragen hetzelfde antwoord geven, maar die optie lijkt hier niet te bestaan; tenzij je tegendraads bent. Hoi…

    Maar ik merk die vraagstelling wel vaker op, en volgens mij schuilt er een hele grote wereld achter dat kleine woordje: of

    Moeten we maatschappelijk gezien niet (nog) meer energie en focus brengen naar het woordje: en ?

    Ik ben hetzelfde en ik ben anders. Of hoe ze dat heel grappig in Cambodja kunnen zeggen: Same same, but different.

    Nou goed, mijn trein komt inmiddels aan op Centraal, maar de Bruna is dicht helaas. Ik moest lachen om je opening, want ik heb dat boek om dezelfde reden links laten liggen (book, cover, judge) maar omdat je er zo om hebt gelachen, wil ik hem toch graag lezen. Maar eerst Life without a Center van J. Foster.

    Kijk uit naar je volgende blog.

    Vriendelijke groeten,

    Simon

    Reply
    • 21 september 2018 at 07:45
      Permalink

      Dank je wel Simon voor je mooie en inzichtelijke antwoord. Heel leuk om te lezen. En inderdaad, ik heb het boek in het ENG gelezen om precies die reden ha ha….

      Ik snap ook helemaal wat je bedoelt met het wetenschappelijke of- of vraagstuk. Heb daarom een poging gedaan om de andere kant van de medaille te belichten en inderdaad niet vanuit de mening dat een kant beter is dan de ander (in wezen zijn ze natuurlijk een). Dat is geloof ik ook niet het doel van de psycholoog. Het doel is meer om aan te geven dat onze Westerse focus op zelfvertrouwen juist niet altijd gelukkiger maakt.

      Essentie van m’n eigen onderzoeksvraag is denk ik uiteindelijk: waarom wil je je onderscheiden, met welk doel? En misschien is dat antwoord ook wel weer een en- en antwoord :).

      Waai niet weg vandaag!

      Lieve gr,
      Femke

      Reply

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.